Kaka gik madongo ma ne otimore e higni mag 2000, nyuol kod dongruok mar tipo mag nylon ok nyis mana dongruok maduong’ e sayans mar polymer, to bende okelo lokruok madongo mag teknolojia e weche kaka loso gikmoko, thieth, kod mtoka. Kaluwore gi yore mag sayans, nonro kod tiyo kod tipo mag nylon riwo rieko mag weche mang’eny, moriwo nyaka sayans mar gik mitiyogo, injinia mar kemikol, kod mekanik. En ranyisi mapile mar loko puonj madongo mag sayans obed teknoloji ma tiyo kendo en ranyisi matin mar ng’iyo gik ma dhano timo e wi gik ma tiyo maber ahinya.
Timbe mag Injinia mag Sayans mar Polima
Kaka ng’ato nyalo ng’ado nylon (polyamide) ne en okang’ mokwongo ma dhano ne olosoe gimoro ma nigi nengo ma tiyo kokalo kuom yore mag kemikol. Ne olosi gi DuPont e higa mar 1935, nylon 6,6 nigi gik makende ma oting’o gik moko duto nikech loso ma pile pile mar grup mag amide ({5}}CONH-) e chenro mare mar molekyu: teko maduong’ mar mekanik, geng’o ng’injo, geng’o ng’injo mar kemikol, kod geng’ruok mar ng’injo ma ng’injo. Ka gik ma kamago olosi mondo obed gik ma chal gi pi, jo sayans osetimo maber e rito gik ma gin-go kuom rito kaka pek mag molekyu mag gik moko opogore opogore, kaka gik moko bedo kaka kristal, kod kaka gik moko ochung’. Kuom ranyisi, kuonde ma nigi kristal mang’eny miyo ng’ato bedo gi teko ma ok ng’ich, to kuonde ma ok ng’ich miyo tipo bedo gi teko ma dwarore. Okang’ ma ng’ato nyalo ng’eyogo gik matindo tindo en ranyisi maber ahinya mar puonj mar "tudruok e kind gik madongo" e sayans mar gik moko.
Loch ma Kethore e Oganda
E kinde ma paip machon mag chuma kata mag raba opong’o, wuok mar paip mag nylon oseloko yo ma ne olosogo sistem mag tero pi. Ka en gi ng’injo ma romo mana 1/7 mar chuma, onyalo chung’ motegno e ng’injo maromre kata ma malo moloyo. Kido ma kamano osemiyo ng’ato obedo gi lokruok maduong’ ahinya e sistem mag haidrolik e weche mag ndege. Nonro osenyiso ni sistem mag mafuta mag ndege ma tiyo kod paip mag nylon nyalo dwoko piny pek mar ndege gi mokalo 30%, ma miyo ndege tiyo maber ahinya. E tich mar kemikol, kaka nylon nyalo ng’ado bura ne gik ma nigi asidi kod alkaline (kaka ng’ado bura kuom kinde malach e piny ma nigi pH 2-12) miyo obedo gima ji ohero ahinya mar tero gik ma nyalo ketho piny, ma geng’o gik ma nyalo ketho piny ma nyalo ketho gik ma nyalo ketho piny e paip mag chuma. Okang’ ma kamago mar loko gik moko ok en mana dwoko piny pesa ma itiyogo e loso gikmoko, to bende en dwoko maber mar sayans e weche mag arita kod rito gik moko.
Platform mar timo tem mar loso gik manyien ma luwore gi weche mopogore opogore
Nonro ma itimo e wi paip mag nylon dhi nyime miyo ji bedo gi thuolo makende mar tiyo kanyakla e kind joma nigi lony mopogore opogore. E weche mag mekanik mag pi, jo sayans osefwenyo kaka pi ma ok gin mag Newton nyalo tiyo e bwo gik ma ng’ato nyalo ng’ado e bwo gik ma ng’ato nyalo ng’ado e wi gik ma ng’ato nyalo ng’ado, kokalo kuom pim ma kare mag kido mag pi ma ng’ato nyalo ng’ado e kind tipo mag nylon. E weche thieth mag ngima, tipo mag nylon mag thieth (kaka ma luwo rang’iny mar USP mar klas VI) osebedo gik madongo e loso ranyisi mag ler mag remo ma ji loso kod yore mag chiwo yath nikech kaka ginyalo rwako gik ma ngima kendo kaka ginyalo yie gi diamita ma iye. Gik mathoth ma itiyogo e ng’ado gikmoko gin kaka loso gik ma itiyogo e ng’ado gik moko ka itiyo gi gik ma ng’ato nyalo ng’adogo ng’ato ka ng’ato, kata miyogi gik ma nyalo konyogi kaka nyalo mar ng’ado gik moko kendo chango ng’ato owuon kokalo kuom loko gik ma ng’ato nyalo ng’adogo gik moko. Gik ma ji ng’iyogo dhi nyime gi medo gik ma ng’ato nyalo ng’eyo e wi sayans mar gik ma itiyogo gi polimer.
Gik ma ji tiyogo mondo gibed gi gombo mar timo dongruok ma nyaka chieng’ Nonro ma josayans timo e kindegi kuom tipo mag nylon keto pachgi kuom loko gik ma nyalo ketho alwora. Ka giloso nylon kowuok kuom gik ma dongo dongo (kaka mo ma ng’ato nyalo tiyogo) kata loso nylon ma nyalo tiyo kendo, jo sayans temo geng’o tiyo gi teko mang’eny kod golo muya mar carbon ma tudruok gi loso nylon machon. Gik ma loso gik ma geng’o liet kod gik ma geng’o ler mar UV medo nyalo mar geng’o ng’ich mar tipo mag nylon e kinde ma itiyogo kuom kinde malach e oko. Gik ma puonjoregi ok ochung’ mana kuom bero kaka gik moko tiyo, to bende giting’o tich mar sayans mar loko tich mar gik moko e bwo gino ma piny mangima dwaro mar bedo maonge gik ma kelo carbon.
Chakre loso gik moko e laboratori nyaka tiyo kodgi e piny mangima, ber mar sayans mar tipo mag nylon okadho ahinya nyalo mar gimoro achiel. Ojiwo tich maduong’ mar nonro madongo e loso gik manyien mag teknolojia, onyiso rieko makende mar injinia mar gik mitiyogo e tieko pek mapek mag injinia, kendo omiyo yore mag loso gikmoko e kinde mabiro kaka gik mitiyogo e loso gikmoko ma riek kod gik mitiyogo e thieth mar ngima. Sigana mar tipo mag nylon dhi nyime ndiko e yo ma dhano luwo mar bedo gi winjruok e kind tich ma malo kod nyalo mar dak.
